Vlees produceren zonder dieren te slachten, en dat gewoon op de boerderij. Het klinkt futuristisch, maar precies dat is waar start-up RespectFarms aan werkt. In een compacte productiefaciliteit worden dierlijke cellen met behulp van bioreactoren opgekweekt tot vlees. Het gaat om de eerste boerderij ter wereld, in Nederland, waar kweekvlees wordt geproduceerd. Voor de ontwikkeling van deze innovatieve pilot werkte RespectFarms samen met Kuijpers, dat meedacht over het ontwerp en de technische installaties.
RespectFarms ontstond vanuit de vraag: hoe kan de veehouderij verduurzamen zonder dat boeren hun bestaansrecht verliezen? Medeoprichter Ralf Becks kwam het idee enkele jaren geleden tegen tijdens een innovatieonderzoek. “We waren aan het kijken hoe je met minder dieren toch vlees kunt produceren”, vertelt hij. “Toen kwamen we uit bij kweekvlees. Als je vlees kunt maken zonder dieren te hoeven slachten, dan is dat een route die je serieus moet verkennen.”
Vier jaar geleden begon RespectFarms met het uitwerken van dat idee. Eerst op papier, later in gesprekken met boeren en onderzoekers. Maar om te kijken of het werkte, moest het in de praktijk worden getest. “Dus besloten we om een kleine productfaciliteit op een boerderij in de buurt van Delft te bouwen. Daar konden we testen of het technisch en praktisch werkte.”
Het eerste contact met Kuijpers kwam niet vanuit RespectFarms zelf. Kuijpers zag kansen in de opkomende kweekvleesmarkt en zocht toenadering. “Wij volgen als Kuijpers continu nieuwe markten. Binnen life sciences zagen we dat kweekvlees een groeiend domein is. Toen we het concept van RespectFarms zagen, de productie naar de boer brengen in plaats van naar een grote fabriek, zagen we direct de potentie”, zegt Lars Smidt, manager sales. Die overtuiging was sterk genoeg om samen het avontuur aan te gaan. “We hebben hier ook echt in geïnvesteerd. Niet alleen financieel, ook in tijd en expertise. Omdat we geloven dat dit een markt is die impact kan maken.”
De vraag van RespectFarms was helder: ontwikkel een compacte faciliteit waarin kweekvlees geproduceerd kan worden op een boerderij. Maar hoe zo’n ruimte er precies uit moest komen te zien? “RespectFarms weet natuurlijk precies hoe het biologische proces werkt”, stelt Tom van der Heijden, lead engineer controlled environments bij Kuijpers. “De randvoorwaarden, zoals luchtkwaliteit, hygiëne en temperatuurregeling, dat zijn dan weer zaken waar wij veel ervaring mee hebben.”
Samen ontwikkelden de teams stap voor stap een technisch concept. Tom: “Het was echt een gezamenlijk proces. Zij legden uit wat ze nodig hadden en wij vertaalden dat naar een technische oplossing die ook praktisch uitvoerbaar was.”
Uiteindelijk viel de keuze op een modulaire productieruimte, aangevuld met een kleinere kantoorunit. De unit zelf werd geleverd door Cube Homes, terwijl Kuijpers verantwoordelijk was voor het ontwerp en de integratie van de technische installaties. Binnen de unit bevinden zich een omkleedsluis, een productieruimte en een technische ruimte. Kuijpers ontwierp en realiseerde daarbij onder meer de installaties voor verwarming en koeling, ventilatie en luchtbehandeling en de technische ruimte met ventilatie en warmteterugwinning. Om een schonere productieomgeving te creëren, wordt gewerkt met systemen die ook in cleanrooms worden toegepast. Daarnaast zorgde Kuijpers voor de afstemming van de installaties met andere partijen die bij het project betrokken waren. Tom: “We vervulden eigenlijk de rol van ontwerpadviseur en technische sparringpartner.”
Een extra uitdaging zat in de beperkte ruimte. Tom: “Je wilt zoveel mogelijk ruimte gunnen aan het productieproces, dus het was echt een puzzel om onze installaties zo compact mogelijk te realiseren.” De faciliteit moest voorbereid zijn op toekomstige uitbreiding. Daarom werd bewust ruimte gereserveerd voor extra installaties en grotere productiecapaciteit. “Er zit meer engineering in die techniekruimte dan je op het eerste gezicht zou denken. Alles moest met een schoenlepel passen”, lacht Tom.
Voor RespectFarms was het belangrijk dat de installatie niet te complex en te duur werd. “Als je dit helemaal volgens laboratoriumnormen ontwerpt, wordt het onbetaalbaar. En ons doel is juist om dit straks bij boeren neer te zetten”, zegt Ralf. Volgens hem zat de kracht van de samenwerking in het samen zoeken naar de juiste balans. “Kuijpers heeft veel ervaring met gecontroleerde omgevingen. Maar ze waren ook bereid om hun eigen aannames ter discussie te stellen. We hebben elkaar uitgedaagd om slimme en betaalbare oplossingen te bedenken.”
De faciliteit werd in 2025 gerealiseerd en inmiddels wordt er getest. Daarbij gaat het om kleinschalige tests waarin het proces stap voor stap wordt gevalideerd. Het daadwerkelijk verkopen of consumeren van kweekvlees is in Europa op dit moment nog niet toegestaan. Voor onderzoek en ontwikkeling mag er wel geproduceerd en getest worden, en dat gebeurt nu in kleine hoeveelheden in de nieuwe unit. Voor Lars is het vooral het grotere plaatje dat indruk maakt. “We hebben hier meegebouwd aan een oplossing die kan bijdragen aan een duurzamere voedselketen. Dat vind ik bijzonder.” Tom kijkt vooral met plezier terug op de samenwerking. “Dit project was een schoolvoorbeeld van samen kom je verder en dat geeft veel energie om tot mooie oplossingen te komen.” Voor RespectFarms is de pilot nog maar het begin. “De eerste plaatsing is geen eindpunt. We willen dit concept verder ontwikkelen en opschalen. En daarbij blijven we ook met Kuijpers kijken hoe de volgende modules eruit kunnen zien.”
Whatsapp
LinkedIn